C_Music NOW
LECTURE – PERFORMANCE
Ονειρεύομαι ότι μπαίνω σε ένα δωμάτιο
-σαν να μην έχω βρεθεί ποτέ ξανά σε ένα-
και φτιάχνω ένα έργο μουσικού θεάτρου.
Ίσως όμως δεν χρειάζεται να το ονομάσουμε έτσι:
ο κόσμος έχει μόλις ανακαλυφθεί και αναζητούμε
ένα όχημα για να τον εξερευνήσουμε.
Μ.Τ.
Αλήθεια, πώς θα ήταν να ζωγραφίζεις με τη γνώση ότι καμία άλλη πινελιά δεν έχει απλωθεί στον κόσμο, αναρωτιόταν ο Πάουλ Κλέε.
Στο Reinventing the wheel, ο Μάνος Τσαγκάρης αφουγκράζεται τον απόηχο αυτής της διερώτησης και επινοεί εκ νέου αυτή την ‘αδύνατη συνθήκη’. Με τη μορφή μιας “lecture performance”, πλάθει ένα επιτόπιο συντακτικό με ‘φωνή, εξω-σκηνικούς ήχους και βίντεο’ και φαντάζεται εκ του μηδενός έναν διαισθητικό μουσικό κόσμο που συμφιλιώνει το ορατό με το άφατο.
Συνθέτης, ερμηνευτής κρουστών, ποιητής, εικαστικός καλλιτέχνης, νυν πρόεδρος της Ακαδημίας των Τεχνών του Βερολίνου και ουσιαστικά κάτοικος ενός διεσταλμένου καλλιτεχνικού κόσμου, ο Τσαγκάρης καλλιεργεί από τη δεκαετία του 1970 ένα αυτοφυές είδος μουσικού θεάτρου στο οποίο πρωτεύοντα ρόλο διαδραματίζουν οι συνθήκες της μουσικής επιτέλεσης (performance) και ο τρόπος που αυτές γίνονται αντιληπτές από τους θεατές ως κορμός της σύνθεσης. Ως συνθέτης, φωτογραφίζει εκείνη την αδιόρατη στιγμή όπου η εκτέλεση μετουσιώνεται σε επιτέλεση και η τέχνη αιωρείται ως ζώσα πραγματικότητα πριν αποκρυσταλλωθεί σε καλλιτεχνικό προϊόν (performance art). Ήχος, φως, λόγος, κίνηση, θεατρική δράση, εικαστική και γλυπτική απεικόνιση, αποτελούν ισότιμα συστατικά μιας πρακτικής που αντιμετωπίζει τη σύνθεση ως περιστασιακό ποιητικό γεγονός και όχι ως καθεδρικό δημιούργημα. Ο πρωτοπρόσωπος δημιουργός αποσύρεται, οι προσδέσεις στα νοήματα χαλαρώνουν και προτεραιοποιείται ένας διαρκής ενεστώτας, με γνώση της προσφώνησης του καλλιτέχνη προς τη μνήμη του θεατή / ακροατή και τον ιστορικό χρόνο.
Έτσι, το Reinventing the wheel γίνεται μια δράση-ύμνος στα προσωπικά ‘εύρηκα’ που αρθρώνονται σε πείσμα του καθιερωμένου κανόνα τέχνης εκεί έξω, ένα στιγμιαίο και ένσαρκο θέατρο χωρίς αφήγηση –και πολύ περισσότερο χωρίς προφανείς δραματουργικές στρατηγικές– ένας νευρώδης συλλογισμός που ‘ακούει’ τα δημιουργικά μας ένστικτα και εκχωρεί αδιαπραγμάτευτη εμπιστοσύνη στα θεμελιώδη υλικά της καλλιτεχνικής πράξης. Ο τροχός ναι μεν μπορεί να μην ανακαλύπτεται ξανά, μπορεί σίγουρα όμως να μας οδηγεί πάντοτε αλλού.